Wycofanie samochodu z działalności a rozliczenie VAT

dodano: 7.07.2016

Wycofanie samochodu z działalności a rozliczenie VAT

 

 

Obecnie opodatkowaniu VAT podlega sprzedaż samochodów wykorzystywanych do działalności opodatkowanej i to bez względu na to, że podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT przy jego nabyciu. Dlatego też niekiedy warto rozważyć czy dla podatnika nie będzie korzystniejsze wycofanie takiego pojazdu z działalności gospodarczej i przekazanie go na cele osobiste.

 

Kiedy nieodpłatne przekazanie podlega VAT?

Generalnie opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju. Z odpłatną dostawą towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, zrównano nieodpłatne przekazania, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT przy nabyciu tych towarów. Jak wynika bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa w szczególności przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika oraz wszelkie inne darowizny, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów bądź ich części składowych. 

Tak więc opodatkowaniu VAT nie podlega nieodpłatne przekazanie samochodu, przy nabyciu którego podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT, jak i nie przysługiwało mu prawo do odliczenia od części składowych zakupionych do tego samochodu.

Jednak gdy podatnik przy nabyciu pojazdu samochodowego na potrzeby działalności odliczył tylko 50%, podatnik zobowiązany jest do opodatkowania tej czynności 23% stawką VAT. Należy przy tym pamiętać, że w takim przypadku podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia – koszt wytworzenia, określone w momencie nieodpłatnego przekazania samochodu (art. 29a ust. 2 ustawy o VAT). Jest to więc wartość rynkowa pojazdu ustalona na dzień jego przekazania, bez względu na to, za jaką kwotę został on kupiony (wykupiony z leasingu).

Należy podkreślić, że w związku z likwidacją zwolnienia z VAT z dniem 1 kwietnia 2014 r. stosowanego przy sprzedaży samochodów, przy nabyciu których podatnikowi przysługiwało ograniczone prawo do odliczenia podatku VAT, ustawodawca wprowadził system korekt, znajdujący zastosowanie w sytuacji zmiany wykorzystania takich pojazdów. Jak wynika z art. 90b ustawy o VAT, jeżeli dostawa pojazdu, przy nabyciu którego przysługiwało prawo do odliczenia 50% VAT (wykorzystywanego do celów mieszanych) nastąpi w okresie korekty, tj. przed upływem 60 miesięcy, licząc od miesiąca zakupu (gdy wartość samochodu przekracza 15.000 zł) lub przed upływem 12 miesięcy, licząc od miesiąca nabycia (w przypadku gdy wartość pojazdu nie przekracza 15.000 zł) uznaje się, że następuje zmiana wykorzystania tego pojazdu na wykorzystanie wyłącznie do działalności gospodarczej. W takim przypadku podatnik ma prawo do korekty VAT. Korekty dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła zmiana, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty (przykład 1).

Trzeba podkreślić, że systemem korekt objęte zostały również pojazdy nabyte przed 1 kwietnia 2014 r. Jak wynika bowiem z art. 11 ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 312), systemem korekt w zakresie zwiększenia podatku naliczonego do odliczenia objęte zostały przypadki dokonania od dnia 1 kwietnia 2014 r. sprzedaży (przekazania na cele osobiste) pojazdów samochodowych zakupionych przed tym dniem, objętych dotychczasowym ograniczonym prawem do odliczania podatku (ograniczenie do 50% lub 60% kwoty podatku naliczonego nie więcej jednak niż odpowiednio 5.000 zł lub 6.000 zł).

Przekazanie pojazdu, w którym wymieniono części składowe

Jak wskazano wcześniej, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega nieodpłatne przekazanie samochodu, przy nabyciu którego nie przysługiwało częściowe lub całkowite prawo do odliczenia podatku, jeżeli w samochodzie tym zostały wymienione części składowe, przy nabyciu których podatnikowi przysługiwało częściowe lub całkowite prawo do odliczenia.

Zdaniem Ministerstwa Finansów, przedstawionym w broszurze pt. „Najważniejsze zmiany w podatku od towarów i usług od dnia 1 kwietnia 2013 r.”, przy definiowaniu części składowej rzeczy można posiłkować się definicją zawartą w Kodeksie cywilnym. Jak wynika z art. 47 § 2 K.c. (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Nie będą zatem spełnione przesłanki do opodatkowania, w przypadku gdy wymienione towary będą uznane za przynależności, przez które, zgodnie z art. 51 § 1 K.c., rozumie się rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającemu temu celowi.

Przesłanka do opodatkowania wystąpi natomiast w sytuacji, gdy fakt dokonania przez podatnika ulepszeń będzie wywierał wpływ na podwyższenie wartości samochodu w chwili przekazania auta na cele prywatne. Aby zatem ocenić czy mamy do czynienia z czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT, należy ustalić, czy:

  • zamontowanie tych towarów w samochodzie nastąpiło w rezultacie dostawy towarów czy świadczenia usług, bowiem tylko w przypadku, gdy miała miejsce dostawa towarów spełniona zostanie przesłanka opodatkowania,
  • zamontowane towary spełniają definicję części składowych,
  • zamontowanie tych części w samochodzie miało wpływ na trwały wzrost jego wartości, przy czym przesłanka do opodatkowania wystąpi tylko wówczas, gdy fakt dokonania ulepszeń będzie nadal wywierał wpływ na podwyższenie wartości samochodu w chwili jego przekazania na potrzeby osobiste (przykład 2 i 3).

Przykład 1

W lutym 2015 r. podatnik wykupił samochód osobowy z leasingu. W związku z tym, że samochód ten wykorzystywany był do celów mieszanych z faktury dokumentującej wykup na wartość netto 5.000 zł, podatek VAT 1.150 zł odliczono 50% kwoty podatku tj. 575 zł. W lipcu 2016 r. samochód został wycofany z działalności gospodarczej i przekazany na cele prywatne. Przekazanie to podlega opodatkowaniu 23% VAT. Podatnik ma prawo podwyższyć podatek naliczony o kwotę 412,08 zł (575 zł × 43/60).


Przykład 2

Podatnik zamierza wycofać z działalności gospodarczej i przekazać na cele osobiste zakupiony w 2014 r. na fakturę VAT marża samochód osobowy. W styczniu 2015 r. do pojazdu tego zakupiono nowy silnik, a podatnik odliczył podatek naliczony z faktury dokumentującej ten zakup. Silnik spełnia definicję części składowej. Zamontowanie tej części miało wpływ na trwały wzrost wartości samochodu. Przekazanie na cele osobiste samochodu, w którym wymieniono części składowe, odliczając podatek VAT od ich zakupu, będzie czynnością opodatkowaną, pomimo że przy zakupie tego samochodu podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Podstawą opodatkowania w tym przypadku będzie cena nabycia części składowych określona w momencie przekazania, czyli uwzględniająca ich realną wartość w momencie przekazania.


Przykład 3

W 2014 r. w ramach działalności gospodarczej podatnik nabył samochód osobowy od osoby fizycznej, przy zakupie którego nie przysługiwało mu prawo do odliczenia VAT. W trakcie eksploatacji samochodu w zakładzie mechanicznym dokonywane były bieżące naprawy, takie jak wymiany filtrów oraz płynów eksploatacyjnych. Dokonywana przez podatnika wymiana części i płynów eksploatacyjnych nie stanowiła nabycia ani wytworzenia części składowej, lecz była wyłącznie wydatkiem bieżącym związanym z posiadaniem samochodu. Przekazanie na cele osobiste tego samochodu nie będzie stanowiło czynności opodatkowanej.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2016 r. poz. 710)

autor: Aleksandra Węgielska
Gazeta Podatkowa nr 53 (1303) z dnia 2016-07-04